Interessant om te lezen?

Een interessant artikel over de reizigersgeneeskunde!

Bron: Travel Medicine and Infectious Disease 42 (2021) 102080

Primary cutaneous melioidosis acquired in Nepal – Case report and literature review

Sander C. Kuijpers a, 1, Michelle Klouwens b, c, 1, Katja H. de Jong b, c, Jacqueline C.P. Langeslag d, Saskia Kuipers e, Frans A.G. Reubsaet f, Ester M.M. van Leeuwen g, Godelieve J. de Bree b, Joppe W. Hovius b, Martin P. Grobusch c

Abstract:

A 27 years-old Dutch male returning from Nepal presented with a painful abscess on the left forearm without fever or other systemic complications. Signs and symptoms consisted of culture of the abscess material revealed Burkholderia pseudomallei. Laboratory results, chest X-ray and CT scan of the abdomen were without abnor- malities. The patient was initially treated with 2 weeks of ceftazidime and continued with a 6-week oral erad- ication phase with trimethoprim–sulfamethoxazole. The patient recovered without complications. Melioidosis is encountered relatively infrequently as an imported condition, mainly from Southeast Asia with focus on Thailand. Melioidosis from Nepal is a rarity and has previously been described in only four cases, with possible acquisition abroad in three of those.

Het hele artikel vind je hier

Vacature: Arts Medisch Manager Kruispost

Vacature Medisch Manager en Arts Kruispost

Ben jij op zoek naar een nieuwe uitdaging als arts? En vind je het leuk om coördinerend bezig te zijn binnen een organisatie met een missie? Dan is deze functie wellicht interessant voor jou!

We zoeken voor de Kruispost een medisch manager. De medisch manager is verantwoordelijk voor het algehele zorgaanbod van de Kruispost. Je bewaakt de kwaliteit van de zorg en geeft samen met de praktijk manager leiding aan het team. Daarnaast houd je ook zelf spreekuur. Bij dit alles heb je direct contact met het bestuur van de Kruispost en collega’s op de werkvloer.

Wat bieden wij?

  • Een salaris conform de cao GGZ, we gaan hierbij uit van de salarisschaal medisch specialist
  • Een aanstelling voor een jaar met uitzicht op verlenging voor onbepaalde tijd
  • Een minimaal 18 tot max 24- urige werkweek, verdeeld over 3 of 4 dagen (fulltime is 36 uur)
  • Een eindejaarsuitkering van 8,33%
  • De opbouw van vakantie uren, vakantiegeld en dergelijke voorwaarden zijn in lijn met de cao GGZ
  • Wie ben jij?
  • Minimaal 5 jaar relevante werkervaring
  • Geregistreerd (huis)arts
  • Teamspeler met uitgesproken leidinggevende capaciteiten
  • Ervaring met professionele vrijwilligers is een pré
  • Wie zijn wij?
    Kruispost biedt medische en psychosociale zorg aan iedereen die om welke reden dan ook geen gebruik kan maken van de reguliere zorg zoals onverzekerden en daklozen.
    Per jaar bezoeken zo’n 4000 patiënten onze Kruispost, dat betekent jaarlijks ruim 10.000 consulten.
    De medische hulp op de Kruispost is vergelijkbaar met basiszorg in een huisartsenpraktijk met ondersteuning en aanvulling van maatschappelijk werk; deze zorg wordt mogelijk
    gemaakt door de inzet van vele vrijwilligers. Het team bestaat uit: medici (huisartsen, specialisten, tandartsen) en overige zorgverleners zoals maatschappelijk werkers, psychologen en juristen.
    Ze worden bijgestaan door receptionisten en administratieve en logistieke medewerkers.
    Kruispost werd opgericht in 1983 en is een samenwerking tussen de communautaire gemeenschap Oudezijds 100 en de Johanniter Orde.

Voor meer informatie verwijzen we graag naar www.kruispost.nl

Word jij onze nieuwe collega?
Herken jij jezelf in het bovenstaande profiel en ben je enthousiast geworden over deze functie? Dan maken we graag kennis met je. Solliciteer direct door jouw sollicitatie te versturen naar kruispost@oudezijds100.nl. o.v.v. Vacature Medisch Manager. Voor meer informatie over de functie kun je contact opnemen met Willem Budde, Bestuurslid van Kruispost, via 06-29397999.

Of kijk op onze website: https://oudezijds100.nl/vacature-arts-medisch-manager-kruispost/

Gezocht: nieuw bestuurslid LCR

Voor de Stichting Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) zijn wij op zoek naar een betrokken:

Bestuurslid LCR, Stichting Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR)

De doelstelling van de Stichting LCR is het bevorderen van de kwaliteit en uniformiteit van de reizigersadvisering in Nederland. Hiertoe geeft het LCR kwaliteitscriteria uit voor de organisatie van reizigersadvies- en vaccinatiebureaus, kwaliteitsnormen voor opleiding en nascholing van professionals en de landelijke richtlijnen met betrekking tot de uitvoering van verantwoorde reizigerszorg. Om dit goed te kunnen doen onderhoudt het Bureau LCR een coördinatiestructuur met werkgroepen bestaande uit deskundigen voor de reizigersadvisering. Het LCR heeft een wettelijke taak ten aanzien van certificering voor Gele Koorts centra en onderhoudt een kwaliteitsregister voor reizigersgeneeskundigen en verpleegkundigen.

LCR bestuur

Het Bureau LCR is verantwoordelijk voor de uitvoering onder dagelijkse leiding van de directeur Bureau LCR. Het LCR bestuur is verantwoordelijk voor:

  • Het vaststellen van de strategische koers en het beleid van de Stichting LCR;
  • Het toezien op de uitvoering en naleving van de formele samenwerkingsovereenkomst tussen het LCR en de uitvoerende hostende organisatie die het Bureau LCR faciliteert;
  • Het toezien op de procedure die wordt gevolgd bij de totstandkoming en de uitgave van de LCR criteria en richtlijnen;
  • De financiën door de begroting en jaarrekening van de LCR vast te stellen.

Het bestuur van de Stichting LCR bestaat uit vier tot maximaal 7 leden gekozen op voorstel van GGD GHOR Nederland, de Brede Werkgroep Reizigersadvisering, de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en de grote vaccinerende instellingen. Hierdoor is medezeggenschap van belanghebbenden, ofwel de reizigersadvies- en vaccinatiebureaus in Nederland, binnen het bestuur gewaarborgd. Om het LCR bestuur bij te staan bij de vervulling van haar taak om de doelstellingen van de Stichting LCR te bereiken zijn een aantal adviseurs betrokken bij het LCR bestuur vanuit partijen, die een belang hebben bij een goede reizigersadvisering: afnemers (reizigersbranche, consumentenbond, zorgverzekeraars) en de overheid

Namens de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) roepen we belangstellenden, vanuit het midden van de huisartsen die de reizigersadvisering uitvoeren, op zich voor deze bestuursfunctie kandidaat te stellen.

Profiel LCR bestuurslid

  • Algemene bestuurlijke kwaliteiten en ervaring
  • In staat om een visie te ontwikkelen en strategie te bepalen met betrekking tot de Stichting LCR.
  • Het onderschrijven en het er naar handelen van de doelstelling en de functie van de Stichting LCR en zich hiertoe actief willen inzetten.
  • Een brede kijk op het vakgebied van de reizigersadvisering
  • In staat om vergaderingen van het LCR bestuur (viermaal per jaar) bij te wonen en constructief inbreng te leveren
  • Beschikking hebben over een relevant netwerk.

Daarnaast vragen we van het LCR bestuurlid, waar mogelijk, zorg te kunnen dragen voor het aandachtsgebied marketing & communicatie en/of bedrijfsvoering binnen het LCR bestuur, waar toe de volgende taken/vaardigheden van belang zijn:

  • Marketing & communicatie: Heeft ervaring en kennis van marketing en (online) communicatie en is in staat constructieve en professionele input te geven op het marketing- en communicatiebeleid van de LCR.
  • Bedrijfsvoering: Heeft brede kennis van bedrijfsvoering op gebied van informatiemanagement en ICT en HR in staat constructieve en professionele input te geven op bedrijfsvoeringsactiviteiten in relatie tot de LCR.

Inzet

De rol van LCR bestuurslid is onbezoldigd. Bestuursleden worden benoemd voor een termijn van drie jaar en kunnen herbenoemd worden. De tijdsbesteding is gemiddeld 6- 8 dagen per jaar.  

Redactioneel WHIG Nieuwsbrief – Huisartsgeneeskunde op de BES

Waar vind je in Nederland de hoogste berg? Waar is het onder water een paradijs op aarde? En waar tref je boven water de resten van één van de grootste handelscentra van de slavernij, waar de geschiedenis nog overal ademt. Dit zijn de BES eilanden, Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Een klein stukje ‘tropen’ dat sinds 10-10-2010 onderdeel is van Nederland, als bijzondere gemeenten, ook wel Caribisch Nederland genoemd. 

Nergens is de zorg in Nederland ‘internationaler’ dan hier. De invloed van taal en cultuur uit Latijns-Amerika en de VS vermengt zich er met die van Nederland. De voertaal is Papiamento op Bonaire terwijl op de bovenwindse eilanden Sint Eustatius (ook wel Statia genoemd) en Saba vooral Engels wordt gesproken. Tropische ziekten zoals Zika, Dengue en Chigungunya komen er voor en verwoestende orkanen zoals Irma in 2017 razen geregeld over.  

Alle drie hebben de eilanden volstrekt eigen kenmerken, niet alleen als eiland maar ook in de gezondheidszorg en de huisartsenzorg in het bijzonder. De afgelopen jaren mocht ik dit van nabij meemaken, als buddy van Fazal Baboe, één van de huisartsen van Sint Eustatius. Het 4theBEST programma, bracht huisartsopleiders uit Nederland en huisartsen van de BES op een unieke manier samen, in een meerjarig scholingsprogramma, georganiseert door de vakgroep Huisartsgeneeskunde van het AMC. U leest erover in het verslag van Gijs Baaten.

Bonaire heeft een klein ziekenhuis, een huisartsenpost en een aantal zelfstandige huisartspraktijken verspreid op het eiland. De huisartsen komen er van Cuba, de Antillen, Zuid-Amerika of Nederland. Op Sint Eustatius en Saba doen de huisartsen eigenlijk gewoon alles. Preventieve zorg, moeder & kindzorg, deels bedrijfsgeneeskunde, huisartsenzorg, trauma en acute opvang en ziekenhuiszorg in hun kliniek, met oa eigen röntgen en echo-apparatuur. Fazal en Sharda Baboe heb ik leren kennen door het 4theBEST programma. Zij wonen op Sint Eustatius en vertellen in de interviews over hun zeer gevarieerde dagelijks werk vol uitdagingen.   

Kees van der Post werkt sinds 2019 op Bonaire en was ook betrokken bij het 4theBEST programma. Hij schrijft over het werken op het eiland voor patiënten met heel verschillende verwachtingen omdat ze (ook) de zorg van buiten het eiland gewend zijn. Laveren tussen deze verwachtingen, gezondheidssystemen en je eigen waarden en inzichten, waaronder de NHG standaarden, is niet altijd makkelijk.

De Covid19 pandemie trekt een zware wissel op de eilanden. Het toerisme lag grotendeels stil. Vooral voor Bonaire was dat zwaar, het eiland ging meerdere keren in lockdown. Het nieuws van het overlijden van Michael Hermelijn, één van de huisartsen op het eiland, aan corona in oktober 2020, sloeg in als een bom. Het greep de eilandbewoners en ons als ‘4theBEST’ collega’s heftig aan. Inmiddels wordt er druk gevaccineerd en is 70% van de bevolking op Bonaire al één keer gevaccineerd. Waar Saba de hoogste vaccinatiegraad binnen Nederland kent, met meer 85% van de volwassenen, is de bereidheid op Sint Eustatius om zich te laten vaccineren een stuk lager. Dat op het eiland nog niemand ernstig ziek is geworden, speelt wellicht mee. Dat is jammer, want de risicofactoren op ernstig verloop van een Covid19 infectie zijn er wel volop. 

In 2018 publiceerde het RIVM de uitkomsten van de Health Study, een onderzoek naar de gezondheidstoestand in Caribisch Nederland. Er zijn relatief weinig zware rokers en vrouwen roken en drinken er veel minder dan mannen. Dat is het goede nieuws. Maar het slechte nieuws is … dat 6 op de 10 inwoners er overgewicht heeft. Op Sint Eustatius heeft zelfs maar liefst 46% van de vrouwen obesitas. Van alle volwassen eilandbewoners heeft 76,2% van de vrouwen en 59,2% van de mannen er overgewicht danwel obesitas*. Nergens anders binnen Nederland zijn deze cijfers hoger.  

Groente en fruit worden op het eiland vrijwel niet verbouwd en moeten dus worden geimporteerd. Dat maakt fastfood veel goedkoper dan gezond eten. Daarnaast maakt het warme klimaat dat sporten en bewegen minder aanlokkelijk zijn. Hoewel, er zijn eilandbewoners die geregeld de Quill beklimmen, een vulkaan met krater van 601 meter hoogte. Het eiland kent ook, met bijna 10%, een zeer hoog percentage mensen met diabetes type 2. Grote uitdagingen voor de huisartsenzorg op de eilanden, waar we binnen het 4theBEST programma ook de nodige aandacht aan hebben besteed.  

Uitzicht vanaf de top van de Quill op eiland Sint Eustachius (DW Koetsier)

Gijs Koot en Joka Blauboer hebben 15 jaar op Saba gewerkt en kijken in hun verhaal terug op deze periode waarin er veel is veranderd.

Nieuwsgierig geworden? Dat hoop ik natuurlijk! Want de eilanden zijn uniek, het werk is er uitdagend en boeiend en veel te weinig bekend bij huisartsen in het ‘koude deel’ van Nederland.  Deze nieuwsbrief neemt je mee naar de BES eilanden. Wie weet wekt het je belangstelling om er ook te komen werken? Want ook dat kan en is nodig! Zo is er nu een vacature voor Saba.

David Koetsier

De stichting Saba Health Care Foundation (SHCF) is op zoek naar: Eilandarts (huisarts)

Functie Eilandarts (huisarts)

Samen met ons team verlenen jij en twee andere eilandartsen 24/7 de medi- sche zorg. Verpleeghuiszorg en wijkzorg maken een onderdeel uit van het taken- pakket, er is een nauwe samenwerking met de GGD op het gebied van de baby kliniek en jeugdzorg. Ook adviseer je de bestuurder.

Kandidaat profiel

  • Een BIG of daaraan gelijkwaardig – geregistreerde, breed georiënteerde huisarts.
  • Grote flexibiliteit gezien het veelom- vattende takenpakket en de geïso- leerde locatie.
  • Uitstekende communicatieve kwali- teiten, in staat te enthousiasmeren, motiveren, weerstanden te overbrug- gen en te communiceren op ver- schillende niveaus in zowel de En- gelse als Nederlandse taal.
  • Culturele sensitiviteit, het vermogen om zich te voegen in de cultuur van Saba en zich in te kunnen leven in de belevingswereld van onze patiën- ten.
  • Inspirerende persoonlijkheid die op verbindende wijze mensen mee weet te krijgen in vernieuwende werkwijzen en kan sturen op resulta- ten.

SHCF biedt

Een uitdagende functie voor 0,8 fte waarin je als professional een unieke kans krijgt om bij te dragen aan de groei en professionalisering van de gezond- heidszorg op Saba. Hiervoor biedt SHCF prima primaire en secundaire ar- beidsvoorwaarden.

Vacatures gedurende het jaar

Permanent is er een team van 3 artsen werkzaam voor Saba Health Care, ieder met een eigen profiel en met een wissel- ende verblijfsduur op Saba. Hierdoor kunnen er gedurende het jaar 1 of enke- le vacatures ontstaan.

Interesse én gekwalificeerd?

Dan verzoeken wij altijd en z.s.m. je in- teresse kenbaar te maken aan onze HR afdeling, onderbouwd met een motivatie en CV in het Engels of Nederlands. SHCF zal op basis van een eerste se- lectie kandidaten uitnodigen voor een eerste kennismakingsgesprek via Skype. Een persoonlijkheids- assessment kan onderdeel uitmaken van de selectieprocedure.

Inhoudelijke vragen en opmerkingen kunt u bij uw reactie vermelden.

Reacties & info:

HR Department
SHCF nformation@sabahealthcar

Ontwikkelingen in 15 jaar huisartsenzorg op Saba

Saba is het kleinste eiland van Caribisch Nederland, met een oppervlakte van slechts 13 km2 en ongeveer 2000 inwoners. Saba, rustig en prachtig groen, staat ook wel bekend als ‘The Unspoiled Queen’ met de Mount Scenery welke 887m omhoog rijst vanuit de Caribische Zee en ‘The Road that couldn’t be built’ welke de 4 dorpen van Saba met elkaar verbindt. De inwoners samen met de medische studenten aan de Amerikaanse Medische Universiteit van Saba en de bezoekers aan het eiland vormen de patiëntenpopulatie. Medische zorg op Saba wordt geleverd vanuit de Saba Health Care Foundation en de Benevolent Foundation Saba. Er is een huisartsenkliniek, opname afdeling met 9 bedden (waarvan 1 isolatiekamer met sluis), eerste hulp, ambulancedienst, radiologie, een laboratorium, wijkzorg en een verpleeghuis. Het medisch team bestaat uit 3 huisartsen, verplegend- en lab-personeel. De huisartsen zijn eindverantwoordelijk voor de hiervoor genoemde medische zorg. De unieke kwaliteit van de Nederlandse huisartsgeneeskunde wordt op Saba omarmd en verder uitgewerkt, dit geldt voor de reguliere zorg en ook voor de acute en de chronische zorg.

Het Caribisch gebied kenmerkt zich door een hoog percentage van patiënten met chronische ziekten, zoals diabetes, hypertensie, ernstige obesitas en problemen in de geestelijk gezondheid, mede doordat meer dan de helft van de bevolking op of onder de armoedegrens leeft. De huisartsen werken nauw samen met de GGD op Saba o.a. op het gebied van baby- en jeugdzorg. Op Saba is een fysiotherapeut en een apotheek. Vanwege de geïsoleerde ligging zijn er diverse visiterende medisch specialisten en paramedici, zoals b.v. cardioloog, gynaecoloog, tandarts en podotherapeut. Deze specialisten zijn woonachtig en werkzaam op andere eilanden en bezoeken Saba om bij Saba Health Care Foundation patiënten te zien. Sommigen houden maandelijks een spreekuur, anderen eens in de 2-6 maanden.

Het werken als huisarts op Saba is een huisarts-plus functie met een grote diversiteit aan zorg in een unieke situatie op een geïsoleerde locatie, waar we met grote regelmaat de woorden ‘never a dull moment’ tegen elkaar uitspraken. Met huisartsen-plus zorg wordt bedoeld dat er niet alleen huisartsenzorg wordt verleend maar ook zorg voor de acute patiënt, daarnaast de opnamemogelijkheid ter observatie of behandeling van bijvoorbeeld hartfalen, we de mogelijkheid hebben voor aanvullend onderzoek zoals Röntgen, echo en lab. We doen step-down care na overplaatsing vanuit een ziekenhuis in de regio voor patiënten die nog niet zelfstandig thuis kunnen zijn, bevallingen en zo nodig opname en ondersteuning bij levenseinde. De mogelijkheid om patiënten op te kunnen nemen in ons medisch centrum in plaats van doorsturen naar een ander eiland heeft een speciaal karakter. Het maakt het werk uitdagender en interessanter en soms wordt hierdoor een dure en voor patiënt en familie belastende uitzending naar een ander eiland voorkomen. Het levert spannende momenten en zo nu en dan creëert het moeilijke beslissingen. Een spoed-uitzending ‘s nachts betekent namelijk het openen van de luchthavens op 3 eilanden en daarmee het optrommelen van zo een 50 man, zoals brandweer-, air traffic control-, en douane-personeel.

Verwijzingen naar medische specialisten en andere paramedici kan naar omringende eilanden (en in onze tijd ook naar Colombia). Spoedverwijzingen gaan naar het ziekenhuis op Sint Maarten het eiland wat het dichtst bij ligt, afstand 50km, vliegtijd 12-15 minuten. Vervoer van spoedpatiënten gaat met een helikopter welke is gestationeerd op Sint Eustatius. Dit betekent in de praktijk een gemiddelde transporttijd van ruim anderhalf uur. De transporttijd kan verder oplopen en is afhankelijk van het tijdstip maar ook van de wind. Bij harde windsterkte en/of verkeerde windrichting kan het soms een aantal dagen onmogelijk zijn een patiënt uit te vliegen. Op 10 oktober 2010 werden de voormalig Nederlandse Antillen opgeheven en werd Saba een van de drie BES eilanden in Caribisch Nederland, ofwel een bijzondere gemeente van Nederland. De staatkundige hervorming heeft het eiland Saba en de geneeskundige zorg heel veel goeds gebracht; de medische zorg is op Saba met sprongen vooruit gegaan.

In de voormalig Nederlandse Antillen werd de zorg op Saba gekenmerkt als basale medische zorg, waarbij met veel inzet en enthousiasme zo goed mogelijk voor de patiënt werd gezorgd. De destijds zeer beperkte financiële middelen hadden een groot nadelig effect onder andere op apparatuur, materialen en scholing van personeel wat leidde tot een verwaarloosde zorgorganisatie. Als eiland van Caribisch Nederland met financiële investeringen van het Ministerie van VWS heeft de zorg zich kwalitatief kunnen ontwikkelen en verbeteren en is de focus steeds op continu verbeteren gericht.

Saba wordt geregeld gezien als het beste jongetje van de klas in Caribisch Nederland, niet alleen het budget van de overheid klopt maar ook de veiligheid, infrastructuur en nutsbedrijven zijn met sprongen vooruit gegaan sinds de staatkundige verandering. Dankzij de financiële investering vanuit Europees Nederland heeft ook de publieke gezondheidszorg de aandacht gekregen die het verdiende. Het is fantastisch om te zien dat op een kleinschalig eiland met intensieve samenwerking en goede communicatie een mooi resultaat is geboekt. Als voorbeeld: de aanpak van alle betrokken partijen rond enkele pittige orkanen de afgelopen jaren.

Zo zijn er ook mooie verbeteringen binnen de huisartsen-plus zorg op Saba.
Scholing voor al het personeel vindt plaats. De artsen volgen trainingen voor echografie voor zwangerschapsbegeleiding.
Spoedeisende zorg door de RAVU, is een terugkerende scholing, ‘custom made’ met (elementen van) ALS. Dit zijn intensieve training met real case scenario’s welke niet alleen betere kwaliteit van zorg leveren maar ook motivatie en enthousiasme bij het personeel en een toename van teamgeest. Als huisarts sta je er niet alleen voor maar is er een goed getraind team naast je waar je op kan bouwen. Een team van enthousiaste mensen, die allemaal bereid zijn om die extra stap te zetten, nodig voor de acute opvang en stabilisatie.
Het röntgen apparaat werd digitaal, het laboratorium kreeg nieuwe apparatuur, nieuwe testmethoden en een nieuwe manier van werken in nauwe samenwerking met het lab op Sint Maarten.

In 2008 werd er nog gewerkt met een papieren dossier, inmiddels is er het HIS Promedico. Helaas zijn we afhankelijk van de digitale netwerken van andere ziekenhuizen op andere eilanden en is het soepel uitwisselen van informatie van HIS naar ZIS en terug nog niet goed geregeld. Het verwijzen naar zorgverleners elders is eveneens een punt van aandacht. Op Saba is er geen zorgverzekeraar. De gehele zorg inclusief de verzekerde zorg wordt door VWS geregeld en beoordeeld. Huisartsen op Saba moeten mede vanwege het feit dat er een medische uitzending wordt gedaan, waar de patiënt van Saba naar een ander eiland vliegt, toestemming vragen voor verwijzing. Verwijzingen naar een specialist worden geregeld afgewezen (!) en er is een ellendige papieren en bureaucratische procedure welke patiënt-, arts- en medisch ondersteunend personeel- onvriendelijk is.

De afgelopen 15 jaar zijn een zeer bijzondere ervaring geweest en het heeft veel voldoening gegeven om in deze periode van verandering en vooruitgang invulling te hebben mogen geven. Natuurlijk hebben we een periode doorgemaakt om aan de taal en cultuur van Caribisch Nederland en specifiek Saba te wennen. De bevolking is warm en vriendelijk, maar kan ook eisend zijn, en ze zijn niet gediend van gesprekstechnieken met trucjes. Zij wensen een arts die gewoon zichzelf is en oprechte interesse toont, laat zien dat je als arts om je patiënt geeft, zoals zo mooi beschreven door Michelle van Tongerloo over haar periode op Sint Eustatius.

Privé en werk gingen vaak in elkaar over maar dit hebben wij nooit als te belastend ervaren mede vanwege het feit dat er zulke mooie resultaten zijn geboekt. Saba met zijn “just do it mentaliteit’ maakte dat we soms het idee hadden dat andere eilanden jaloers waren op onze vooruitgang. Dit bezorgde ons een trots gevoel wat weer een stimulans was om ons beleid verder te ontwikkelen en uit te zetten. Als kers op de taart vermelden we nog de renovatie van het medisch centrum. Een 30 jaar oud gebouw, denk aan een klein district ziekenhuis in Afrika, is omgetoverd in een modern naar Nederlandse standaarden uitziend centrum met moderne apparatuur en inrichting. Terugkijkend zijn we meer dan trots dat we een steentje heb mogen bijdragen aan de verbetering van de gezondheidszorg op Saba.

Saba zou een mooi model kunnen zijn voor de gezondheidszorg van Nederland. Een beperkte hoeveelheid opnamebedden in een kleine kliniek met basale onderzoeksmogelijkheden zoals Röntgen, echografie, laboratorium en visiterende specialisten welke de medische zorg dichter bij de bevolking kunnen brengen. De laagdrempelige en directe contacten met de visiterende specialist geeft een verbetering van kwaliteit van zorg en verwijzingen. Met deze kleine klinieken kan de druk op de ziekenhuizen verminderen, wordt de bevolking in hun eigen buurt van meer medische zorg voorzien en kan de huisarts beschikken over een aantal low care bedden voor de patiënt die geen hightech zorg behoeft. Last but not least het zal huisartsen enthousiasmeren om weer te werken in de dunner bevolkte gebieden van Nederland. Het werken in zo een setting is anders dan de reguliere huisartsenzorg maar geeft net dat extra, het in breedste zin uitvoeren van het huisartsenvak, om het werk aantrekkelijk te maken en houden.

Gijs Koot en Joka Blaauboer, voormalig huisarts Saba

Interview Fazal Baboe, Huisarts op Sint Eustatius

Als ik Fazal bel, heeft hij net een Covid-19 stafmeeting, omdat er afgelopen week een aantal zieken met hoge verdenking zijn geweest en de vaccinatiegraad onder de bevolking nog laag is. De medische staf is opnieuw in hoge staat van paraatheid. Dus, we spreken elkaar pas de volgende dag.

Het echtpaar Baboe is in Suriname opgeleid als huisarts. Via Sint Maarten, waar Fazal als SEH-arts werkte, is hij gevraagd te komen waarnemen op Sint Eustatius voor 2 maanden. Inmiddels wonen en werken ze al 17 jaar op het eiland. Wat het werken zo boeiend maakt? Dat is de combinatie van huisartsenzorg, spoedzorg en het draaien van een klein ziekenhuis. Veel diagnostiek hebben de artsen tot hun beschikking. Er is een röntgenapparatuur en een echo, waar de huisartsen zelf mee kunnen werken. “Je bent hier huisarts plus”.

Echte spoedpatiënten worden in de ‘crashroom’ gezien, die goed uitgerust is. Daar wordt de patiënt gestabiliseerd en zo nodig wordt medisch transport geregeld. Overdag gebeurt dit met een klein vliegtuig en de avond/nacht of bij de grote spoed met de ‘chopper’, een helicopter die permanent beschikbaar is voor Sint Eustatius en Saba en op eiland staat. Zo wordt bij een mogelijk hartinfarct een ECG gemaakt en troponine bepaald, stuur je het ECG per mobiel door en overleg je daarna met de cardioloog op Sint Maarten. Geregeld zijn er dergelijke spoedgevallen. Onlangs moest de chopper ook ingezet worden op het eiland zelf. “Best bijzonder”, zo vertelt Fazal. “Tijdens een bergwandeling was iemand uit een groep onwel geworden. Het mobiele netwerk op het eiland is niet overal dekkend, maar gelukkig kon het ziekenhuis gealarmeerd worden. We hebben, om de patiënt te kunnen localiseren de chopper nodig gehad, terwijl ook een hulpteam de berg opklom. Misschien dat we in de toekomst hiervoor een drone kunnen inzetten.” Ook kunnen de artsen de ‘air ambulance’ van Bonaire inzetten, na overleg met de anesthesist van het Fundashon Mariadal ziekenhuis op Bonaire.

Verschillende specialisten doen het eiland geregeld aan vanuit Sint Maarten, zoals een cardioloog, uroloog, oogarts, orthopeed en dermatoloog. Op de ‘verlanglijst’ staan ook de internist en neuroloog. “Beter betaalbaar dan als de patiënten naar Sint Maarten moeten vliegen en natuurlijk ook patiëntvriendelijker”, zo noemt Fazal het. “Door de corona pandemie is het wel lastiger geworden om dit te organiseren en zijn we daarom ook ter aanvulling begonnen met videoconsulten, deels ook samen met één van de huisartsen bij het eerste gesprek.” Het eiland heeft oa enkele dialyse patiënten die wekelijks op en neer vliegen.

Preventie en public health op Sint Eustatius: de dubbelrol van Huisarts en GGD arts

St Eustatius (Statia) is een klein bergachtig eiland met een oppervlakte van 21km2 en een populatie rond de 3200 mensen.  Er zijn momenteel 5 huisartsen op Statia. Drie vaste huisartsen waarvan 1 fulltime werkzaam als huisarts, 1 huisarts die ook bij de GGD werkt en 1 huisarts die inmiddels gepensioneerd is maar nog wel een aantal verantwoordelijkheden heeft (obstetrie en ouderenzorg in het bejaardentehuis). De andere 2 huisartsen zijn waarnemers.  Elders in deze nieuwsbrief wordt er meer over de huisartsenzorg op Statia geschreven. Het leek ons interessant om een gesprek te hebben met de huisarts/ GGD arts, Sharda Baboe, omdat de meeste tropenartsen naast hun curatieve taken ook betrokken zijn bij preventieve zorg en public health activiteiten. 

Sharda werkt naast 2 dagen als huisarts, ook 3 dagen als GGD-arts. Ze werkt samen met Gerwin Schobbe die fulltime bij de GGD werkt. Ik had een gesprek met beiden over hun werk als GGD-artsen. Dit blijkt een grote uitdaging te zijn in tijden van corona en de corona perikelen hebben veel impact op de andere GGD-taken. Daarnaast proberen ze als GGD hun activiteiten uit te breiden om meer op één lijn te komen met de Nederlandse GGD. Sharda heeft haar geneeskunde- en huisartsopleiding in Suriname gedaan en woont en werkt inmiddels (samen met haar echtgenoot: de vaste fulltime huisarts) al 17 jaar op Statia. Binnen de GGD is ze is vooral actief op het consultatiebureau voor 1-4 jarigen (inclusief de vaccinaties en de hielprik voor de pasgeborenen) en de jeugdgezondheidszorg (waarbij vooral een verpleegkundige verantwoordelijk is voor het periodiek preventief schoolonderzoek). Ook reizigersadvies en bijkomende vaccinaties en het griepvaccinatie programma wordt door de GGD gedaan omdat zij de cold-chain beheer voor het eiland doen. 

Gerwin werkt inmiddels 6 jaar bij de GGD op Statia en is tevens hoofd van de GGD. Hij heeft zijn geneeskunde opleiding in Nederland gedaan en daar jaren als arts in de neurologie en psychiatrie gewerkt. Vanuit dat werk heeft hij veel affiniteit met preventie maar heeft geen specifieke public health achtergrond of training. Het GGD-team bestaat verder nog uit 2 verpleegkundigen (en wordt nu tijdelijk in verband met de covid situatie ondersteund door 3 extra  verpleegkundigen), 1 preventiemedewerker, 2 beleidsmedewerkers,  een administratief medewerker en 3 vector-controlers (die zich met vector controle bezighouden -denk aan Denque, Chinkungunya en Zika-, maar ook met voedsel- en waren-autoriteit taken).

De populatie op het eiland heeft te kampen met grote leefstijl gerelateerd gezondheidsbedreigingen. Uit de ‘Health Study Caribisch Nederland’, uitgevoerd in 2017, blijkt dat 37% van de populatie obesitas heeft, bijna 10% van de mensen aan DM 2 lijdt en ook hypertensie een groot gezondheidsrisico is (bij 10% van de 12 + populatie is ooit een hoge bloeddruk vastgesteld).  Het GGD team onder leiding van Gerwin en Sharda waren voor de corona pandemie volop bezig met het ontwikkelen van interventies om overgewicht en hypertensie terug te dringen. Met de hulp van de PAHO (Pan American Health Organization) is een programma voor smaaklessen op lagere scholen ontwikkeld: meer fruit en groente, minder zout en bewustwording van verborgen suikers. Ook is het team van de GGD een kookboek aan het ontwikkelen over lokale voeding met een gezondere bereiding. Daarnaast zijn ze bezig met het opzetten van een preventie kliniek om zowel primaire als secundaire preventie aan te bieden. Naast focus op leefstijl zijn ze ook bezig met het uitbreiden van het vaccinatieprogramma (maternale kinkhoest, meningokokken en pneumokokken vaccinaties) en het opstarten van screening voor baarmoederhalskanker. Graag zouden ze het team willen versterken met een diëtiste en een tweede preventie medewerker.

De preventie kliniek zou vorig jaar van start zijn gegaan als de corona uitbraak er niet was geweest. Daarnaast hebben ook de lopende programma’s zwaar te lijden onder de corona uitbraak en de daarmee samenhangende maatregelen. Een echte corona uitbraak zoals we kennen van Aruba en Curaçao heeft zich op St Eustatius niet voorgedaan. Enerzijds een zegen gezien de beperkingen van de medische zorg op het eiland, anderzijds een groot probleem voor het corona vaccinatieprogramma (moderna) dat in februari van start is gegaan. Er is een hardnekkige groep van antivaxers met veel invloed die verkondigen dat mensen die zich laten vaccineren 3-4 jaar later hieraan zullen overlijden. Ten tijde van het interview was rond 40% van de populatie boven de 18 jaar gevaccineerd in plaats van de beoogde >80%. Het motiveren van de mensen om zich te laten vaccineren vergt veel tijd en energie. Na 2 grote vaccinatiecampagnes in februari en maart is er nu wekelijks een vaccinatie kliniek waar mensen naar toe kunnen gaan.

De 2 artsen nemen deel aan de reguliere wekelijkse overleggen met het RIVM en de andere BES-CAS eilanden over het te voeren corona beleid en de Nederlandse regelgeving en richtlijnen in deze. Het eiland is een tijd gesloten geweest (behalve voor essentiële werkers en patiëntenzorg) en sinds begin april is het heropenen van het luchtruim gestart. Dit gaat in fases: inmiddels mogen alle mensen weer naar het eiland komen volgens de normale immigratieregels mits ze zich geregistreerd hebben voor ze op St Eustatius aankomen en ze voldoen aan de voorwaarden die gesteld zijn (te vinden op www.statiagovernment.com) inclusief een recente negatieve corona pcr test. 

Er komen inmiddels wekelijks zo’n 200 mensen per vliegtuig op het eiland aan (20% ivm medische indicatie waarvoor ze naar St-Maarten moesten gaan) en de vector controlers hebben de taak de binnenkomers te controleren. Mensen die nog niet volledig gevaccineerd zijn moeten 10 dagen in quarantaine en als mensen geen geschikte verblijfsplek hebben voor de quarantaine duur, dan regelt de GGD opvang in een quarantaine hotel. De wel volledig gevaccineerden mogen zich vrij over het eiland bewegen met wel het dringende advies mondkapjes te dragen en drukke locaties te mijden en worden na 5 dagen getest. Inmiddels kan dat voor deze groep met rapid tests op de centrale test locatie. Dit is logistiek een stuk eenvoudiger dan de eerder vereiste pcr testen die voor beoordeling naar St-Maarten gestuurd moesten worden. Alleen positieve sneltesten vereisen alsnog een controle pcr test maar sinds het gebruik van de sneltesten is dat nog niet nodig geweest. 

Gerwin: “Het leuke van het werk bij de GGD hier is de veelzijdigheid en de uitdaging. Dit is echter tegelijk ook het moeilijke: je moet op heel veel fronten kennis hebben en activiteiten ontplooien. Met zo’n crisis merk je dat je met een klein team minder capaciteit hebt om de reguliere activiteiten door te laten gaan naast alle nieuw acute taken”. Sharda: “We hebben afgelopen maanden heel goed als een team samengewerkt en met elkaar veel werk verzet, ook al moest een deel van het extra werk buiten de reguliere werktijden gedaan worden. We zijn hierdoor een hecht team geworden – dat is fijn. We hopen in juni verder te kunnen gaan met het opstarten en verder ontwikkelen van de preventie kliniek.”.  Gerwin: “We hebben een 15 jaren plan geschreven, maar het monitoren van de impact en de effectiviteit van het plan is nog een grote uitdaging”. Langzaam maar zeker lijkt er steeds meer tijd te komen voor het hervatten van de ‘normale’ GGD taken en het starten van de preventiekliniek.

Huisartsgeneeskunde op de BES-eilanden: laveren op het snijvlak van diverse gezondheidssystemen

Het kleine Bonaire, de B van de ABC eilanden, is op 10 oktober 2010 overgegaan van de Nederlandse Antillen naar de status van bijzondere gemeente van Nederland. Daardoor valt Bonaire officieel onder de Nederlandse wet- en regelgeving. De Nederlandse overheid heeft samen met het lokale bestuur, de gezaghebber en eilandsraad (burgemeester en wethouder), besloten het gelijktrekken van de voorheen van kracht zijnde Antilliaanse wet- en regelgeving met die van Europees Nederland geleidelijk te doen plaatsvinden. Vanwege het direct van kracht worden van de Zorgverzekeringswet en de aanspraken die daaruit volgen, stond de Nederlandse overheid voor een tour de force om het gezondheidszorgsysteem te hervormen naar Nederlands model; de huisarts als poortwachter met medisch specialistische zorg vanuit het kleine ziekenhuis Fundashon Mariadal in de hoofdstad Kralendijk. Met de toenmalige academische ziekenhuizen VUmc en AMC, nu Amsterdam UMC, is een samenwerking aangegaan voor de invulling van de noodzakelijke medisch specialismen.  Met medisch specialistische centra in Colombia, Aruba en later Curaçao zijn contracten afgesloten voor de zorgverlening die niet geleverd kan worden op Bonaire zoals o.a. interventie cardiologie. 

De rol van de eerstelijnsartsen is hierdoor flink veranderd. De aanvankelijk verantwoordelijkheid voor de zorgverlening vanuit de eerstelijnspraktijken en opnames in het kleine ziekenhuis tot aan medische uitzending in geval dat geïndiceerd was, werd teruggebracht naar de zorgverlening in de eerste lijn; voor een aantal van de artsen een teruggang in status. Daarbij werd van de voor het grootste deel niet als huisarts opgeleide artsen, verwacht dat zij de huisartsgeneeskunde gingen uitvoeren naar Nederlandse maatstaf en richtlijnen. Een inmiddels door de staf en opleiders van de Huisartsopleiding AMC uitgevoerd 4 jarig scholingsprogramma moest de artsen hierin ondersteunen en was voorwaarde voor de ontheffing om op Bonaire de huisartsenzorg te kunnen blijven uitoefenen. Hoe werkt dat nu in de praktijk; het Nederlandse zorgsysteem en richtlijnen op een eiland midden in de invloedsferen van zorgsystemen uit omringende landen in Latijns-Amerika en de Verenigde Staten?

Tijdens de uitvoering van het scholingsprogramma heb ik,  Kees van der Post, in maart 2019 besloten de huisartspraktijk in Badhoevedorp en mijn baan bij Huisartsopleiding Nederland in te ruilen voor een baan als huisarts in Centro Medical Central, onderdeel van Bonaire Medisch Centrum te Kralendijk, Bonaire. Een stap naar een multiculturele praktijk met een Papiamento, Spaans, Engels en Nederlands sprekende populatie. 

Tekstvak: “ Mijn zoontje heeft nu al 5 dagen hoge koorts en lijkt wat benauwd”. Het kind blijkt flink kortademig te zijn waarschijnlijk t.g.v. dubbelzijdige pneumonie en wordt opgenomen in het ziekenhuis. “ misschien heb ik nu toch wat lang gewacht” verzucht de Nederlandse moeder. 

“ Ik kom voor een echo van de heupen van mijn zoontje”. Bij lichamelijk onderzoek vindt ik hiervoor geen indicatie. De moeder is het duidelijk niet met mij eens. “In Colombia worden alle pasgeborenen met een echo onderzocht op heupafwijkingen”. 

“ Geen antibiotica?!” De Amerikaanse moeder kijkt me zeer verbaasd aan. Haar dochter heeft toch een schaafwond buiten opgelopen; “dat gaat toch ontsteken! Mevrouw laat een rijk gevulde tas zien met daarin allerlei medicijnen waaronder diverse soorten antibiotica.

“Ik wil graag deze medicijnen die ik in Dominicaanse Republiek van de specialist heb gekregen. Sindsdien heb ik geen last meer van nierstenen”. Het medicijn blijkt een volstrekt onbekende samenstelling van allerlei medicijnen met kruidenextracten. Niet leverbaar hier.

Als Nederlandse huisarts ben ik gewend om in de dagelijkse praktijk mijn handelen te baseren op wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen zoals de NHG- standaarden. Dat Evidence-based medicine (EBM) meer is dan medisch handelen volgens het beste beschikbare wetenschappelijke bewijs, is ook in Nederland al enige tijd onderwerp van discussie en herbezinning. In de oorspronkelijke definitie van David Sacket is EBM het integreren in de patiëntenzorg van de klinische ervaring van de medicus, de verwachtingen en waarden van de patiënt met het best beschikbare wetenschappelijk bewijs.

De populatie van Bonaire bestaat anno 2021 voor ongeveer 40% uit op het eiland geboren Bonairianen, voor 30 % uit bewoners uit omringde Latijns-Amerikaanse landen ( Colombia, Peru, Venezuela) en voor 30% uit Nederlanders, Amerikanen en andere Westerse groepen. Een populatie die al decennia lang gewend is om hun zorg te krijgen hetzij van zorgverleners  met een diverse opleidingsachtergrond of van zorgverleners in het land van herkomst of  het land waarnaar toe men uitgezonden wordt voor verdere medische behandeling. Landen waar medici vaak gewend zijn om de patiënt een groot aantal  aanvullende onderzoeken ( echo, CT/MRI scans, scopieën) te laten ondergaan voordat tot een diagnose gekomen wordt. Meestal gevolgd door het voorschrijven van een flink aantal medicijnen. Op Bonaire komt een groot scala aan medische wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke richtlijnen, gewoonten, ervaringen en geloven samen. Een grote uitdaging voor de in Nederland opgeleide huisarts om het handelen te blijven baseren op EBM huisartsgeneeskundige richtlijnen met een gepast gebruik van aanvullend onderzoek en medicijnen. Op naar het volgende consult met “ Ik wil graag een volledig onderzoek van alles”. 

Project 4theBESt afgerond

Begin 2016 werd onder leiding van Bas Baaten begonnen met de uitvoering van het ‘Geïntegreerd Scholingsplan Versterking Huisartsenzorg Bonaïre, Sint Eustachius en Saba’ kortweg 4theBESt. Eind 2020 is het project afgerond. Een gesprek over doelstellingen, afstand, verbinding, orkanen en resultaten. Lees verder in het onderstaande artikel